Το Κάστρο

Είναι από τα αρχαιότερα κάστρα που σώζονται. Οι μαρτυρίες αναφέρουν ότι χτίστηκε στα 528 μΧ επί Ιουστινιανού.

Πρώτη φορά ακούγεται το όνομα της πόλης «Ιωάννινα» το 879 μΧ στα πρακτικά της Συνόδου της Κωνσταντινουπόλεως. Στη συνέχεια η Άννα η Κομνηνή στην ιστορία της πολλές φορές αναφέρει την πόλη και το κάστρο της με το όνομα Ιωάννινα . Στο έργο της  «Αλεξιάδα» αναφέρει την κατάληψη της πόλης από τους Νορμανδούς του Βοημούνδου το 1802 μΧ, στη διάρκεια της οποίας  ανακαινίστηκε το κάστρο.

Το 1204 μΧ ο Μιχαήλ Άγγελος Κομνηνός ιδρύει το Δεσποτάτο της Ηπείρου με πρωτεύουσα την Άρτα , κύριος ρυθμιστής της κατάστασης όμως , στην περιοχή γίνεται η αριστοκρατία των Ιωαννίνων.

Το 1430, στη διάρκεια της Ηγεμονίας του Καρόλου Β’, οι άρχοντες και ο Μητροπολίτης αποφασίζουν να παραδώσουν την πόλη στο Σινάν Πασά, ζητώντας όμως σημαντικά ανταλλάγματα-προνόμια.

Γύρω από το κάστρο υπήρχε τάφρος που το ασφάλιζε από την ξηρά . Η τάφρος άρχιζε από την πύλη και επεκτεινόταν γύρω - γύρω μέχρι τη θέση «σκάλα».  Το αυλάκι με το ξύλινο γεφυράκι μπαζώθηκε το 1913 με την απελευθέρωση των Ιωαννίνων από τους Τούρκους.

Μέσα στο Κάστρο υπάρχουν δύο ακροπόλεις το Ασλάν Τζαμί και το Ιτς Καλέ.

Στο εσωτερικό του Κάστρου

1. Το Σαράι του Πασά Καλού. Πρόκειται για τούρκικο σαράι του 18ου αι. Εδώ διαδραματίστηκαν οικογενειακά δράματα,  έρωτα, πάθους και φιλοδοξίας  που συνθέτουν ένα κύκλο αρχαίας ελληνικής τραγωδίας. Θα μπορούσε να ονομαστεί «Κύκλος των Ασλανιδών».Η οικογένεια των Ασλανιδών πασάδων , κυβέρνησε με κληρονομικό δικαίωμα το πασαλίκι των Ιωαννίνων επί δύο αιώνες ,από το 1600 με τον Ασλάν Πασά τον Α’ έως το 1788 που το καταλαμβάνει  ο Τουρκαλβανός Αλή Πασάς Τεπελενλής.

Ο Αλή Πασάς Τεπελενλής μπήκε στο Κάστρο από μία μικρή πόρτα που βγαίνει στην παραλία της Κυρά Φροσύνης . Μια νύχτα του Νοέμβρη  του 1788 ένα καΐκι από το Πέραμα τον έφερε κρυφά με τα παλικάρια του και πήρε για γυναίκα του τη χήρα Ζουλεϊχά , νύφη της δυναστείας των Ασλανιδών.

Ο Πασά Καλός είναι ο πρώτος πασάς της δυναστείας των Ασλανιδών ,από το 1762 μέχρι το 1755.

2. Το Σουφαρί Σαράι. Πρόκειται για ένα ογκώδες και εντυπωσιακό διώροφο κτίριο που στέγαζε τη Σχολή Ιππικού του Αλή Πασά.

Θεωρείται έξοχο υπόδειγμα τεχνικής , αφού η οροφή του ισογείου στηρίζεται πάνω σε ένα πρωτότυπο σύστημα θολωτών κατασκευών σε διάταξη πεντάκλιτης βασιλικής .Στον επάνω όροφο οδηγεί τοξωτή πέτρινη εξωτερική κλίμακα . Στο παρελθόν χρησιμοποιήθηκε από τον Ελληνικό Στρατό .Το μεγάλων διαστάσεων κτίριο , που έχει συνολική επιφάνεια 2.000 τ.μ από τον Ιανουάριο του 2006 στεγάζει τα Ιστορικά Αρχεία του Κράτους. Στον επάνω όροφο υπάρχουν 50 παράθυρα που φωτίζουν το εσωτερικό και διασπούν την μονοτονία του αυστηρού και ογκώδους κτιρίου.

3. Τα τούρκικα λουτρά με δύο διαμερίσματα.
 
4. H Τούρκικη Βιβλιοθήκη. Κομψό στην πρόσοψή του κτίριο.

5. Τα κτίρια του Μεντρεσέ. Μετά την πύλη προς την ακρόπολη του Ασλάν τζαμιού. Όλος ο χώρος της ακρόπολης μαζί με το τζαμί φθάνει τα 3 στρ., ενώ η άλλη ακρόπολη ,το Ιτς Καλέ , έχει έκταση 14 στρ.

6. Το Τζαμί του Ασλάν Πασά. Το τζαμί έχτισε το 1618 ο Ασλάν Πασάς που ήταν διοικητής των Ιωαννίνων. Χτίστηκε σε ανάμνηση του θριάμβου της νίκης των Τούρκων και της συντριβής του κινήματος του Διονυσίου Φιλόσοφου, κατά τους Τούρκους Σκυλόσοφου, το Σεπτέμβρη του 1611.

7. Η Εστία. Κτίστηκε στο τέλος του 18ου αι. Είναι κεντρικό σημείο της Σχολής και θυμίζει έντονα βυζαντινή εκκλησία.

8. Οι υπόγειες φυλακές του Αλί και το συνεχόμενο με αυτές φυσικό σπήλαιο. Το σπήλαιο δεν έχει αξιοποιηθεί μέχρι σήμερα ,αλλά γνωρίζουμε ότι ο φυσικός διάκοσμος από σταλακτίτες και σταλαγμίτες είναι ιδιαίτερα αξιόλογος.

9. Το Τζαμί έχει μία κύρια αίθουσα σε σχήμα τετραγώνου με εμβαδόν 10 x 10 =100 τ.μ και ύψος 12 μέτρα στις 4 γωνιές σχηματίζονται 4 κόγχες και δίνουν στην αίθουσα σχήμα κυκλικό .Επάνω ακουμπάει σφαιρικός θόλος με θαυμάσια αραβουργήματα . Στο κέντρο του θόλου μέσα σε κύκλο είναι γραμμένα τα ονόματα των πρώτων χαλιφών και σουλτάνων του Ισλάμ.

10. Το Χαρέμι του Αλή Πασά,ο γυναικωνίτης. Στο χαρέμι του ο Αλί είχε τριακόσιες γυναίκες όλων των φυλών : Χριστιανές , Οθωμανές, Αλβανίδες, Κιρκάσιες. Άλλες ήταν αγορασμένες και άλλες δώρα ισχυρών Μουσουλμάνων.